A brief history guide of BBC records

De BBC begon in november 1922 met het uitzenden van radioprogramma's; in die tijd vonden uitzendingen echter live plaats en werd er niets vastgelegd.

Na verloop van tijd begon de BBC programma's in hoge kwaliteit op te nemen, bedoeld voor uitzending buiten het Verenigd Koninkrijk. Speciaal hiervoor werd in 1936 de 'BBC Recorded Programmes Library' opgericht.

De BBC verstuurde schijven naar radiostations over de hele wereld, onderworpen aan zeer strikte contracten. Deze stonden de stations doorgaans toe de opnames gedurende een gelicentieerde periode (meestal 2 tot 3 jaar, met de vervaldatum vermeld op het label van de schijf) uit te zenden. Na afloop van deze periode moesten de schijven worden vernietigd of aan de BBC worden geretourneerd. Blijkbaar zijn ze niet allemaal vernietigd; sommige zijn inmiddels terechtgekomen in collecties van verzamelaars, zoals die van mij.

Het is vermeldenswaard dat de kosten voor het beheer van deze dienst werden gedekt door het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken (Foreign Office), en niet uit de BBC-omroepbijdrage (licence fee) werden betaald. Hoewel de naam 'BBC Recorded Programmes Library' bleef bestaan, werd de afdeling later omgedoopt tot 'BBC Transcription Service', en nog weer later tot 'BBC Transcription Services'.

De oorspronkelijke opnames werden gemaakt op 12-inch schellakplaten (78 toeren) of op zogenaamde 'acetaten' (acetaatschijven), die elk ruimte boden voor ongeveer zes minuten aan opnamemateriaal. Een complicatie hierbij was dat de radiostations in het buitenland een dj nodig hadden die telkens een nieuwe schijf (of kant) opzette zodra de vorige was afgelopen. Een gemiddeld programma duurde in totaal ongeveer 27 minuten, wat betekende dat de dj vijf keer van kant of schijf moest wisselen. De volgende kant bevond zich doorgaans op een andere schijf; op het label stond de afspeelvolgorde aangegeven, bijvoorbeeld 'Kant 1 van 6'. Als je die schijf omdraaide, kon daar 'Kant 4 van 6' op staan. 'Kant 2' (mogelijk 'Kant 5' op de achterzijde) en 'Kant 3' (mogelijk 'Kant 6' op de achterzijde) stonden dan weer op andere schijven, enzovoort. Dj's gebruikten doorgaans twee platenspelers naast elkaar, zodat ze de volgende schijf alvast konden klaarzetten om direct te starten zodra de vorige was afgelopen – tenzij er op dat moment een reclameblok was gepland. Ik bezit geen originele exemplaren van deze platen, maar ze bleven ook na de hieronder beschreven wijzigingen nog worden uitgebracht. De afbeelding en de link bij dit onderdeel verwijzen naar het oudste exemplaar in mijn collectie; dit stamt uit de jaren vijftig, al is het exacte jaar van druk onbekend. Daarnaast heb ik in dit formaat ook enkele 78-toerenplaten met geluidseffecten van de BBC, evenals een 'BBC Engineering'-schijf.

Deze platen waren niet bestemd voor het grote publiek. Het is onbekend hoeveel exemplaren er oorspronkelijk zijn geproduceerd, maar waarschijnlijk gaat het om een ​​oplage van maximaal 100 stuks.

Na het aanvankelijke succes met de verkoop van programma's aan het buitenland, volgde de BBC het voorbeeld van andere landen door vanaf 1947 gebruik te maken van het grote 16-inch schijfformaat.

Deze schijven boden het voordeel van een betere geluidskwaliteit en boden ruimte voor maximaal 10 minuten programmatijd per kant. Hierdoor hoefde de dj per 27 minuten aan programma slechts twee keer van kant te wisselen.

Hoewel de kwaliteit van deze schijven beter was, deden zich problemen voor bij het constant houden van de afspeelsnelheid over de gehele duur van het programma. Om dit te compenseren, werd de ene kant van buiten naar binnen opgenomen (zoals we dat tegenwoordig gewend zijn), terwijl de andere kant van binnen naar buiten kon zijn opgenomen. Het idee hierachter was dat de afspeelsnelheid bij het overschakelen naar de volgende kant vergelijkbaar zou blijven.

Ik heb er een paar in mijn collectie; via de afbeelding en de link bij dit onderdeel kom je in het menu waar ze allemaal te vinden zijn.

Rond het midden van de jaren vijftig waren er verdere verbeteringen doorgevoerd. Dankzij de eigenschappen van vinyl konden de schijven worden verkleind tot een formaat van 10 inch (ca. 25 cm). Deze platen boden een iets langere speelduur – tot wel 15 minuten – waardoor dj's nog maar één keer van plaat hoefden te wisselen.

Ik ben exemplaren tegengekomen waarbij de tweede helft van een opname op dezelfde schijf stond; dit bood zenders in het buitenland de mogelijkheid om een ​​reclameblok tussen de twee kanten in te lassen. Hierdoor daalden de verzendkosten aanzienlijk: in plaats van twee 16-inch platen was er nu nog maar één 10-inch plaat nodig voor een uitzending van 27 minuten.

Ik heb er een paar van in mijn collectie, maar het is onbekend hoeveel exemplaren er in dit formaat zijn geperst. De afbeelding bij dit onderdeel leidt naar het overzicht waarover ik beschik. Overigens ben ik ook bekend met enkele 10-inch platen van de BBC Engineering-afdeling, maar die maken op dit moment geen deel uit van mijn collectie.

Deze platen waren niet bestemd voor het grote publiek en het is onduidelijk hoeveel er oorspronkelijk zijn geproduceerd; waarschijnlijk gaat het om een ​​oplage van maximaal 100 stuks.

De volgende fase betreft de 12-inch grammofoonplaat. Dit formaat werd de standaard, nadat platenfabrikanten eind jaren vijftig overeenkwamen om zowel de afmetingen als de techniek van de groeven en de afspeelnaalden te uniformeren.

Hoewel deze vinylplaten groter waren, boden ze ruimte voor wel 27 minuten opnametijd per kant. Hierdoor kon de BBC twee programma's op één schijf kwijt, of een uitzending van bijna een uur in zijn geheel op één plaat vastleggen. Ook dit zorgde voor een aanzienlijke kostenbesparing.

Ik heb veel van deze platen in mijn collectie. De afbeelding bij dit onderdeel toont het eerste type 12-inch plaat. Let op: de BBC ging later gebruikmaken van catalogusnummers met het voorvoegsel 'CN'; dit wordt in een apart gedeelte op deze website nader toegelicht.

Deze platen waren niet bestemd voor het grote publiek; er werden er maximaal 100 van gedrukt.

Af en toe bracht de BBC in de jaren vijftig ook 7-inchplaten uit.

De inhoud bestond doorgaans uit fragmenten die omroepen konden gebruiken om luisteraars een voorproefje te geven van programma's die binnenkort zouden worden uitgezonden.

Ik heb er een paar van in mijn collectie. De afbeelding bij dit onderdeel leidt je naar het overzicht van de 7-inchplaten. Let op: ik heb ook een aantal 7-inchplaten van de technische afdeling van de BBC (BBC Engineering) in mijn collectie.

Deze platen waren niet voor het grote publiek bestemd; er werden er maximaal 100 van geperst.

Hoewel 78-toerenplaten al enige tijd voor het publiek beschikbaar waren, begonnen radiostations in de jaren vijftig met het uitzenden van populaire muziek. Hierdoor raakten platenspelers steeds meer ingeburgerd in Britse huishoudens. De introductie van de vinylstandaard – zoals eerder beschreven – droeg hier aanzienlijk aan bij, omdat men voor alle platen die na die tijd werden uitgebracht, dezelfde platenspeler en naald kon gebruiken.

Tegen de jaren zestig was dit al veel gebruikelijker en kocht het grote publiek deze platen. In diezelfde periode werden reizen naar het buitenland bovendien steeds gangbaarder. De BBC zond al langer taalprogramma's uit (al vanaf de jaren vijftig produceerde de omroep zelfs programma's en platen waarmee mensen in andere landen Engels konden leren; voorbeelden daarvan zijn op deze site te vinden). Door de toename in reizen begon de BBC echter ook programma's te maken die mensen daadwerkelijk een vreemde taal leerden spreken – denk bijvoorbeeld aan Duits, Italiaans of Frans.

Vanaf 1963 bracht de BBC bijbehorend lesmateriaal uit dat het publiek kon aanschaffen. Dit bestond doorgaans uit een of meer grammofoonplaten in combinatie met gedrukt materiaal. Hiermee konden luisteraars en kijkers (sommige cursussen werden ook op televisie uitgezonden) de lessen volgen en alvast oefenen voor hun reis. Aanvankelijk was dit materiaal uitsluitend rechtstreeks bij de BBC zelf te koop.

Ik bezit vrijwel al deze uitgaven in mijn collectie. De afbeelding bij dit onderdeel leidt naar een overzicht van alle platen uit de catalogus met het voorvoegsel 'OP'. Let wel: latere toevoegingen aan deze reeks beperkten zich niet uitsluitend tot taalcursussen.

Na het succes van de talencursussen overwoog de BBC om ook platen over algemenere onderwerpen uit te brengen, gebruikmakend van het materiaal in hun archieven.

Naar verluidt werden er in 1967 enkele eerste opnames uitgebracht zonder specifieke hoesafbeelding; het exemplaar in deze sectie is daar een voorbeeld van. Het zat in een standaard BBC-hoes, soms aangevuld met een bijsluiter voor meer informatie. Later werd dit item opnieuw uitgebracht, ditmaal mét een geïllustreerde hoes. De laatste plaat in deze reeks dateert uit 1991. De link leidt naar het overzicht van deze algemene uitgaven; ik bezit vrijwel de gehele collectie.

De catalogusnummers beginnen met 'RE', gevolgd door één of twee letters (die de prijscategorie aangeven) en vervolgens één tot drie cijfers. De BBC bracht deze titels ook uit op cassette; de ​​catalogusnummers begonnen hier met 'ZC', gevolgd door één letter en dezelfde drie cijfers als op de elpee. Daarnaast waren er versies voor in de auto (cartridges), aangeduid met 'RCT' gevolgd door vier cijfers. Vanaf halverwege de jaren tachtig verschenen er ook cd's, met catalogusnummers die doorgaans begonnen met 'BBCCD', gevolgd door hetzelfde nummer als de elpee. Deze reeks liep door tot 1996.

De BBC hanteerde ook andere reeksen voor hun albums, zoals 'Gold Label', 'Super Beeb' en 'Roundabout'. Deze hadden elk hun eigen nummering en verdwenen – wat vinyl betreft – eveneens rond 1991. Veel BBC-opnames (op plaat, cassette of cd) werden ook in het buitenland uitgebracht. In diverse landen in Afrika, Noord- en Zuid-Amerika, Australazië en Europa zijn BBC-titels verschenen; sommige daarvan zijn zelfs uniek voor een specifiek land. Dit komt doordat de BBC haar programma's op grote schaal exporteerde – niet alleen via de hier besproken geluidsdragers, maar ook in de vorm van videocontent.

Nadat in 1967 met de uitgave van albums werd begonnen, overwoog de BBC om – gebruikmakend van het materiaal in haar archieven – opnieuw singles uit te brengen.

Volgens de eerste berichten was het de bedoeling om in 1970 slechts één single uit te brengen; in tegenstelling tot veel oudere singles was deze voorzien van een hoes met afbeelding. Toen het programma later werd herhaald, verscheen er een heruitgave met een andere hoes. Vanaf 1971 werden er met grotere regelmaat singles uitgebracht, al verschenen er in 1970 ook enkele promotiesingles. De laatste plaat in deze reeks dateert uit 1991. Via de link kom je op de eerste pagina met een overzicht van de singles; ik bezit vrijwel alle exemplaren uit deze reeks.

De catalogusnummers beginnen met 'RESL', gevolgd door een getal van één tot drie cijfers. Halverwege de jaren tachtig verscheen er ook een reeks 'cassingles' (singles op cassette); deze kregen het voorvoegsel 'ZRESL', gevolgd door hetzelfde nummer als de bijbehorende single. Daarnaast werd er voor een aantal titels een reeks cd-singles uitgebracht (met het voorvoegsel 'CDS', meestal gevolgd door hetzelfde nummer als de single).

De BBC hanteerde voor singles ook andere catalogusreeksen, zoals 'BBC' en 'Super Beeb'. Deze hadden elk hun eigen nummering en waren tegen 1991 eveneens volledig uit het aanbod op vinyl verdwenen.

Net als bij de albums werden BBC-singles in sommige landen ook lokaal uitgebracht, al gebeurde dit op kleinere schaal dan bij de albums. Het betrof hier vooral Engelssprekende landen, zoals die in Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland.

De 12-inch-singles begonnen in 1983 met een eenmalige uitgave, gevolgd door nog een exemplaar in 1984; vanaf 1985 kwamen er meer reguliere uitgaven.

De laatste plaat in deze reeks dateert uit 1990. Via de link kom je op de eerste pagina met 12-inch-singles; ik bezit bijna alle exemplaren uit deze reeks.

De catalogusnummers beginnen met '12 RSL', gevolgd door drie cijfers. Deze nummers komen overeen met die van de bijbehorende 7-inch-singles.

De BBC hanteerde daarnaast nog andere catalogi voor 12-inch-platen, waaronder een reeks die gekoppeld was aan films en boeken. Deze hadden elk hun eigen catalogusnummers, maar ook deze producties op vinyl verdwenen rond 1991 volledig.

Slechts in enkele landen werden 12-inch-singles van de BBC lokaal uitgebracht. Voor zover ik weet, geldt dit alleen voor Duitsland.

Wat betreft de cd's die niet voor het grote publiek werden uitgebracht: de volgende stap was de overgang naar cd-albums. Deze transitie begon in 1988 voor de 'Radioplay'-uitgaven en in 1989 voor de 'BBC Transcription'-uitgaven. Bij die laatste werd aangegeven dat alle nieuwe uitgaven vanaf 1991 uitsluitend op cd zouden verschijnen.

Ik bezit zelf een demo-cd uit de 'BBC Transcription'-reeks, maar ik heb er verder niet veel aangeschaft; cd's zijn immers een stuk makkelijker te kopiëren dan grammofoonplaten. De afbeelding bij dit onderdeel leidt je naar de sectie over de 'BBC Transcription'-uitgaven.

Deze uitgaven waren niet bestemd voor het publiek, maar het is onbekend hoeveel exemplaren er precies zijn geproduceerd.